Astaga.nl

Tijdlijn Indonesië 1900-1960

Periode 1949

Periode Gebeurtenis
 
1949 28 jan - Resolutie in Veiligheidsraad: veroordeling van het Nederlands optreden. Van beslissende betekenis is hier de houding van de Verenigde Staten geweest. Achter de schermen hebben de Amerikanen zware pressie op de Nederlandse regering uitgeoefend. Bang dat de nationalistische beweging in Indonesië in communistisch vaarwater terecht zou komen indien Nederland niet snel de soevereiniteit over Oost-Indië uit handen zou geven, dringen zij aan op spoedige verlening van onafhankelijkheid.

Instelling van de UNCI (Commissie van de Verenigde Naties voor Indonesië).

De internationale politieke tegenstand tegen het Nederlandse beleid nam toe: de veiligheidsraad eiste de vrijlating van de geïnterneerde Republikeinse regering (28 januari) en de V.S. liet weten dat de Marshall-hulp aan Nederland op het spel stond. Tussen eind juni en half augustus verlieten de Nederlandse troepen hun belangrijkste stellingen, onder andere Yogyakarta. Ongeveer 12.000 politieke gevangenen werden vrijgelaten. Daarmee was de "Tweede Nederlands-Indonesische Oorlog" afgelopen.
Darul Islam 29 jan  De eerste gevechten tussen de Siliwangi-troepen van de RIS en die van de Darul Islam / Tentara Islam  Indonesia in West Java in de desa's Antralina en Malangbon. Met veel moeite kan het Indonesische leger de veiligheid weer herstellen.

Een van de redenen van de moeizame gevechten met de Darul Islam was dat hun leider Kartosuwirjo kontakt had opgenomen met de Nederlanders en steun kreeg van een paar van hen, onder andere van eigenaren van ondernemingen en van vooraanstaanden en donateurs van de Negara Pasoendan
(Van proclamatie tot onwankelbare eenheid - De Republiek Indonesië 1945-1950, uitgave van de Kedutaan Besar Republik Indonesia)

14 feb - Sassen vertrekt als minister; opvolger is de gematigder Van Maarseveen
Van Roijen-Roem-verklaring 7 mei - Van Roijen-Roem-verklaring: opening voor nieuwe onderhandelingen.

De Republiek belooft:
- beëindiging van guerrillastrijd, medewerking aan herstel en handhaving van de vrede
- deelname in  Den Haag aan een Ronde Tafel Conferentie, om de voorwaarden van de soevereiniteitsoverdracht van Indonesië vast te stellen.

Nederland belooft:
- terugkeer van de Republikeinse regering naar Djokja
- bestuursuitoefening door Republikeinse ambtenaren in die gebieden waar het Nederlandse leger geen gezag uitoefent -
- staking der militaire activiteiten en vrijlating der politieke gevangenen
 -geen vorming meer van nieuwe deelstaten in de gebieden die vóór de tweede militaire actie onder gezag van de Republiek stonden.
9 mei - Hoge Vertegenwoordiger van de Kroon Beel, neemt onmiddellijk ontslag, en wordt opgevolgd door A.H.J.Lovink.
De aanleiding voor zijn ontslag is het bereikte akkoord tussen
Van Roijen en Roem.
  20 mei - Op 20 mei 1949 gebruikte Spoor het middagmaal in het restaurant van de jachtclub in Tanjung Priok. Drie dagen later krijgt hij ernstige hartklachten waaraan hij na twee dagen op 47-jarige leeftijd overlijdt.
30 juni - Terugkeer Republikeinse regering in Djokja
3 aug - Afkondiging 'staakt-het-vuren'
  7 aug - Proclamatie van de Negara Islam Merdeka  (Vrije Islamitische staat) door Kartosuwirjo in het regentschap Tasikmalaya.
Ronde Tafelconferentie 23 aug - Begin Ronde Tafelconferentie in Den Haag. Deelnemers zijn de Nederlandse regering, de Republiek en het Federaal Overleg.

Het doel van de RTC is het vinden van een rechtvaardige en blijvende oplossing voor het conflict met Indonesië en een route uit te zetten die zou leiden tot de overdracht van de soevereiniteit in overeenstemming met de Renville beginselen.
2 nov - Sluiting RTC

Na tien weken moeizaam overleg worden de delegaties het eens. Het grootste meningsverschil dat is blijven bestaan, betreft de status van Nieuw Guinea.

Al tijdens de conferentie te Den Pasar, in december 1946, waar uiteindelijk op 24 december 1946 de deelstaat Oost-Indonesië wordt opgericht, is de toekomstige status van Nieuw Guinea het onderwerp van soms heftige discussies. Toen was besloten dat Nieuw Guinea, dat tot dan toe had behoord tot de Nederlands-Indische provincie de Grote Oost, voorlopig geen deel zou uitmaken van de staat Oost-Indonesië. Luitenant-Gouvemeur-Generaal Van Mook had bij die gelegenheid namens de regering overigens uitdrukkelijk toegezegd dat Nieuw Guinea uiteindelijk wel zou gaan behoren tot de Verenigde Staten van Indonesië.

Tijdens de Ronde Tafel Conferentie in Den Haag maakt vooral de delegatie van Oost-Indonesië zich sterk voor directe aansluiting van Nieuw Guinea bij de Verenigde Staten van Indonesië. De andere Indonesische delegaties hebben op dat ogenblik minder bezwaren tegen een aparte status voor Nieuw Guinea.

Er wordt bepaald dat:

1. Nederland nog in 1949 de soevereiniteit over Nederlands-Indië zal overdragen aan de Verenigde Staten van Indonesië;

2. Nederland zeggenschap zal blijven houden over het westen van Nieuw-Guinea;

3. de Republiek Indonesië een deelstaat zal vormen van de Verenigde Staten van Indonesië;

4. het KNIL zal worden opgeheven;

5. Nederlandse KNIL-militairen kunnen overgaan naar het Nederlandse en Indonesische KNIL-militairen naar het Indonesische leger;

6. de Nederlandse troepen binnen 6 maanden zullen repatriëren;

7. Indonesië de Nederlandse economische belangen zal respecteren en dat het de staatsschuld t.a.v. de kolonie over zal nemen.
9 dec - De Tweede Kamer aanvaardt de soevereniteitsoverdracht (71-29 stemmen)
21 dec - De Eerste Kamer  aanvaardt de soevereniteitsoverdracht (34-15 stemmen)
 Soevereiniteitsoverdracht 27 dec. Nederlands-Indië houdt met de soevereiniteitsoverdracht op 27 december in Amsterdam en Batavia op te bestaan om plaats te maken voor de Republiek Indonesië. Er is echter één gebied waarover later zal worden beslist: het Nederlandse deel van het eiland Nieuw-Guinea. De Indonesische regering vindt dat het gebied bij de nieuwe republiek hoort, omdat het ook deel uitmaakte van Nederlands-Indië. De Nederlandse regering wil een aparte status

Bij de plechtigheid overzee is geen lid van het koninklijk huis of Nederlandse minister aanwezig.