Astaga.nl

Tijdlijn Indonesië 1900-1960

Periode 1948

Periode Gebeurtenis
1948 4 jan - Lt. G.G. van Mook en de in Batavia aanwezige ministers maken bekend dat de vorming van de Verenigde Staten van Indonesië (de niet-Republikeinse deelstaten) zo spoedig mogelijk tot stand moet worden gebracht.
  13 jan - Installatie van de Voorlopige Federale Raad voor Indonesie. Lid zijn de vertegenwoordigers van de deelstaten. Premier Ide Anak Agung Gede Agung van de deelstaat Oost-Indonesië wijst de uitnodiging van de Republiek van de hand.



Wapenstilstand op marineschip "Renville"
17 jan-  Wapenstilstand op marineschip "Renville"
Er wordt  een bestand gesloten, waarbij de Republiek de demarcatielijn, die door de Nederlandse troepen bij de Eerste Politionele Actie was bereikt, als zodanig erkent en tevens toezegt niet langer in het door Nederland gecontroleerde gebied te zullen infiltreren. Tevens stemt de Republiek toe in het meewerken aan de totstandbrenging van de Verenigde Staten van Indonesië, zoals die bij het akkoord van Linggadjati waren overeengekomen. Maar in weerwil van het bereikte akkoord is er van een daadwerkelijk bestand geen sprake.

  31 jan - Mohammed Hatta volgt Amir Sjarifoeddin op als premier van de Republiek. Het kabinet Sjarifoeddin was ten val gebracht vanwege de oppositie tegen de Renville-akkoorden.
5 mrt. - Van Vredenburch en Neher onderhandelaars in Indonesië
  24 apr. - Erkenning van de staat Pasoendan (Pasundan) bij GB.
7 juli - Verkiezingen voor de Tweede Kamer (winst KVP, verlies PvdA, Welter gekozen)
4 sep. - Juliana volgt Wilhelmina op als staatshoofd
  8 sep. - In Madioen (Madiun) verklaart een van de linkse politieke leiders binnen de Republiek , Moeso (Muso),  geen enkele overeenkomst met  Nederland te ondertekenen.
Madioen Affaire 18 sep. -  De PKI (Partai Kommunis Indonesia) komt onder leiding van Moeso in de Oost-Javaanse stad Madioen aan de macht tijdens een  opstand. Er wordt een Indonesische Soviet Republiek geproclameerd. Communistische strijders treden hard op tegen feodale en Islamitische leiders. Voor de radio scheldt Moeso Soekarno uit voor collaborateur met de Japanse bezetter en beschuldigt Soekarno er van de revolutie te verkwanselen aan de USA.

Soekarno geeft de Siliwangi-divisie, de elite-eenheid van het nationale leger, opdracht de opstand tegen het Republikeins gezag neer te slaan. Op 28 oktober wordt de opstand gebroken. Moeso wordt gedood en naar schatting 10.000 mensen verliezen daarbij het leven en 30.000 worden gevangengenomen. De nationalisten hebben nu de handen vrij om de strijd voort te zetten tegen het Nederlandse leger.

Op 19 december 1948, op dezelfde dag dat de tweede Nederlandse militaire actie tegen de Republiek begint, worden elf gevangen genomen PKI-ers, waaronder mr. Amir Sjarifuddin, voor een Republikeinse krijgsraad gedaagd en tot de doodstraf veroordeeld die nog dezelfde dag wordt voltrokken.

Het neerslaan van deze communistische dreiging geeft Soekarno voldoende krediet bij de Amerikanen. De USA, die bevreesd waren voor het oprukkende communisme, zullen voortaan de onafhankelijkheidstrijd van de Republikeinen steunen tegen Nederland.
14 okt. - Van Mook vraagt ontslag als Luitenant-Gouverneur-Generaal
29 okt. - Beel, voorstander van een harde lijn, wordt Hoge Vertegenwoordiger van de Kroon (HVK) in Nederlands-Indië
Tweede politionele actie 18 dec. - Tweede politionele actie: "Operatie Kraai".

Het doel van de actie is de bezetting van de stad Yogyakarta en de val van de Republikeinse regering. Parachutisten en commando's van het Korps Speciale Troepen leiden de actie in. Zij voeren een verrassingsaanval uit op Yogyakarta. Luitenant-kolonel W.C.A. van Beek leidt de aanval.

Hieraan nemen uiteindelijk in totaal ongeveer 200.000 man , de grootste legermacht die Nederland ooit in de koloniën op de been heeft gebracht. Generaal Simon Hendrik Spoor  voert het bevel. Jogja wordt zonder slag of stoot veroverd en de regering van de republiek wordt gevangengenomen en geïnterneerd. De hele archipel, behalve Atjeh en enkele andere delen van Sumatra, komen weer in Nederlandse handen. De republiek geeft zich echter niet gewonnen en voert onder leiding van generaal Soedirman een guerrilla-oorlog.

Het verhaal over de ontwikkelingen tussen de 1e en 2e politionele actie , tussen augustus 1947 en december 1948 , is in wezen  weer het verhaal dat de Republiek of in de Nederlandse pas moest lopen en zich ondergeschikt moest maken aan, of moest verdwijnen. Het verschil was dat een Commissie van Goede Diensten van de VN meekeek en soms meepraatte, meestal tot ongenoegen van Nederland. Niet geheel te  onrechte want de vertegenwoordigers in die commissie lieten dikwijls merken dat hun sympathie uitging naar de Republiek, die door hen werd gezien  werd als de drager van het Indonesische nationalisme , zeker toen bleek dat Soekarno en de zijnen anti-communistisch waren en in september 1948 een communistische opstand in Madioen neersloegen.

  dec. De verkiezingen voor de Zuid-Molukken Raad zijn een grote overwinning voor de Partai Indoneia Merdeka (PIM), die aansluiting bij de Republiek Indonesië voorstaat. De PIM werd gevormd in augustus 1946 en was toen de belangrijkste politieke partij op Ambon.