Astaga.nl

Tijdlijn Indonesië 1900-1960

Periode 1947

Periode Gebeurtenis
 
1947 15 mrt - Arabische staten erkennen de facto de Republiek Indonesië
17 mrt - Nederlandse troepen komen in actie in Soerabaja.
Ondertekening van Linggadjati 25 mrt - Overeenkomst van Linggadjati ondertekend

De Republikeinse regering weigert de Nederlandse interpretatie van Linggadjati te aanvaarden en verklaart zij zich alleen bereid tot ondertekening van de ontwerp-overeenkomst, met inbegrip van de daarbij behorende (bindende) notulen en correspondentie’.

Na hernieuwde onderhandelingen tussen de Commissie Generaal en de Republiek en na overleg met de regering in Den Haag, wordt het akkoord van Linggadjati uiteindelijk ondertekend. Daarbij legt de Nederlandse regering uitdrukkelijk vast dat zij zich slechts gebonden acht aan wat zij zelf en de Commissie Generaal als bedoeling hadden weergegeven, terwijl de Republikeinse delegatie te kennen geeft de nadere toelichting van Nederlandse zijde niet te aanvaarden. Het zal duidelijk zijn dat hiermee de basis was gelegd voor verdere conflicten met Nederland.

De winst was wel voor de Republiek. Door het sluiten van het akkoord werd ze de facto erkend door Engeland en de Verenigde Staten.

31 mrt - Groot-Brittanie erkent de Republiek.
  16 apr - De USA erkennen de Republiek.
Onafhankelijkheid van Pasoendan 4 mei - Proclamatie van de onafhankelijkheid van Pasoendan (Negara Pasundan).door Soeria Kartalewaga.

Deze Negara Pasoendan kwam maar niet van de grond. Om deze staat toch te realiseren hield Van Mook een conferentie in Bandung op 16 oktober 1947. Deze conferentie mislukte, maar men organiseerde weer een conferentie, nu op 26 december 1947 met hetzelfde doel. Ook deze conferentie mislukte.

Ondertussen is de Indonesische regering wel nerveus geworden over de gebleken attractiviteit van het separatisme in de archipel. Het is voor Jakarta aanleiding in hoog tempo de unitaire staatsvorm in te voeren. Het Indonesische parlement besluit daartoe in februari 1950. In mei van dat jaar zijn reeds alle deelstaten opgeheven en op 17 augustus wordt de eenheidsstaat uitgeroepen. De federale structuur heeft het in Indonesië geen half jaar uitgehouden.
  16 jun - Nederland overhandigt aan de veiligheidsraad de tekst van de overeenkomst van Linggadjati met tien bijlagen bevattende correspondentie tussen Nederland en de Republiek.
  27 jun - Premier Soetan Sjahrir treedt af na afkeuring van zijn beleid.
  3 jul - Amir Sjarifoeddin wordt premier van de Republiek en vormt een nieuw kabinet.
  20 jul - Vanwege voortdurende conflicten met de nieuwe staat Indonesië zegt Nederland het akkoord van Linggadjati op. Er wordt overgegaan tot militair ingrijpen.
Eerste politionele actie 20-21 jul - Eerste politionele actie: "Operatie Product", zo genoemd om de belangrijkste productiegebieden op Java en Sumatra in handen te krijgen en de economie weer op gang te brengen. Dit is belangrijk voor Nederland omdat er financiële nood is. De bodem van de Nederlandse schatkist komt in zicht.
Aan deze actie neemt een legermacht van bijna 100.000 man Nederlandse troepen deel. Generaal Simon Hendrik Spoor voert het bevel.

Een aanleiding tot de eerste politionele actie waren de moordpartijen in Indonesië tijdens de Bersiap-periode, maar de doelstelling was zo snel mogelijk en zo veel mogelijk nog het oude gezag te herstellen. Indonesië moest deel van het koninkrijk blijven. Het ging bij de legitimatie van de oorlog om met name ‘wederopbouw’ en om een leger dat bestond uit ‘brengers van recht en veiligheid’.

Dr. Van Mook over de noodzaak van militair ingrijpen op dat moment : ‘Zij was in eerste aanleg bedoeld om in een aantal gebieden orde en veiligheid te herstellen en ruimte te scheppen voor een beleid van wederopbouw’.

Het rooms-rode kabinet onder premier Louis Beel (1902-1977) moest haast wel ingrijpen. De onderhandelingen tussen de Republiek en Nederland waren op niets uitgelopen en Nederland was bijna bankroet. De kolonie, die vier eeuwen lang geld opleverde, kostte nu alleen nog maar geld. Miljoenen guldens per dag waren nodig om de immense troepenmacht in Indië op de been te houden, guldens die Nederland nodig had voor de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog.

Ondanks internationale protesten, oorlogsmoeheid onder de eigen bevolking en grote verdeeldheid in de regering hakte het kabinet de knoop door. Tijdens een vergadering die tot in de vroege ochtend van 28 juni 1947 duurde, besloot het tot militair ingrijpen. Maar: er mocht niet worden gesproken van militair ingrijpen. Minister Eelco van Kleffens (1894-1983) drukte zijn collega's op het hart te spreken van het zachtaardiger klinkende police measures, oftewel politionele actie. Een eufemisme. In werkelijkheid was deze eerste van twee politionele acties het begin van een koloniale oorlog – de laatste die Nederland zou voeren.


1 aug -  De militaire actie heeft in betrekkelijk korte tijd het door de Nederlandse regering gewenste resultaat. Grote delen van Java en Sumatra worden weer onder Nederlands gezag geplaatst. Mede onder druk van de Veiligheidsraad, waar de Indonesische kwestie door India en Australië aanhangig wordt gemaakt, wordt de operatie op 4 augustus 1947 te middernacht beëindigd.

Generaal Spoor is het er niet mee eens. Hij had liever gezien dat Nederland het offensief voortzette totdat Yogyakarta in Nederlandse handen was. Yogyakarta, in Midden-Java, is het centrum van Republiek Indonesië. Hier zetelt de Republikeinse regering.
4 aug - Einde politionele actie
25 aug - Instelling van een Commissie van Goede
Diensten door de Veiligheidsraad
  27 oktober De Commissie van Goede Diensten arriveert in Indonesië. Zij bestaat uit de Belg Paul van Zeeland, de Australiër Richard Kirby en de Amerikaan Frank Graham. In december beginnen, onder auspiciën van de Commissie, op het Amerikaanse transportschip Renville, dat als neutraal ontmoetingspunt ligt afgemeerd in de haven van Tandjong Priok, besprekingen tussen Nederland en de Republiek.
  6 dec - Begin van de onderhandelingen tussen Nederland en de republiek op het Amerikaanse marineschip Renville.